Pinerluttulerinermi suliami suna pineqarnersoq apeqqutaalluni, peqataasussat assigiinngitsuusinnaapput. Tamanna pillugu quppernerni tulliuttuni ilisimatusarsinnaavutit.
Inuusaq paasisaqarfigerusutat tooruk, taava atuuffia pillugu atuagassaqarpoq aammalu isiginnaagassiaqarluni.
Inuusaq paasisaqarfigerusutat tooruk, taava atuuffia pillugu atuagassaqarpoq aammalu isiginnaagassiaqarluni.
Eqqartuussisut inuinnaasut eqqartuussisut inatsisilerinermik ilinniarsimasut suliassaasa assinganik suliaqartarput. Unnerluussaasup pisuuneranik nalilersueqataasarput, taamaappallu qanoq pineqaatissinneqassanersoq.
Marluupput: Eqqartuusseqataasut aamma nævning-it.
Eqqartuusseqataasut peqataasarput unnerluussisussaatitaasut parnaarussinissamik piumasaqaateqarpata imaluunniit pisinnaatitaaffinnik piiaaffiginissamik piumasaqaateqarpata, unnerluussaasorlu pisuunnginnerarpat.
Illoqarfiup eqqartuussiviani eqqartuussisoq ataasiusarpoq eqqartuusseqataasullu marluullutik.
Nunap eqqartuussiviani eqqartuussisut pingasuusarput eqqartuusseqataasullu aamma pingasuusarlutik.
Nævning-it peqataasarput unnerluussisussaatitaasut ukiunik sisamanik sivisunerusumilluunniit parnaarussinissamik piumasaqaraangata. Illoqarfiup eqqartuussiviani taamaattoqartillugu eqqartuussisut pingasuusarput nævning-illu arfinillit.
Eqqartuussisut inuinnaasut eqqartuusseqataasartuusinnaapput nævning-iusinnaallutillu. Eqqartuussisoq inuinnaasoq eqqartuusseqataasutut inissisimappat, pinerluttulerinermi suliaqarnermut peqataasarpoq, unnerluussaasoq pinngitsuunerarpat, unnerluussisussaatitaasullu piumasaqaataat ukiut sisamat tungaannut parnaarussaasussanngortitsissappat.
Illoqarfiup eqqartuussiviani eqqartuusseqataasut marluupput, eqqartuussisoq inatsilerinermik ilinniarsimasoq peqatigalugu, nunallu eqqartuussiviani eqqartuusseqataasut pingasuullutik eqqartuussisullu inatsilerinermik ilinniarsimasut aamma pingasuullutik.
Eqqartuussisoq inuinnaasoq nævning-itut suliaqarpat, pinerluttulerinermik suliaqarnermi peqataasarpoq, unnerluussisussaatitaasoq ukiunik sisamanik sivisunerusumik parnaarussinissamik piumasaqaraangat.
Eqqartuussisup eqqartuussineq aqussavaa. Eqqartuussisup suliami uppernarsaatit nalilersussavai, unnerluussaasorlu pinerlussimanermik pisuutitaassanersoq. Unnerluussaasoq pisuutinneqassappat, eqqartuussisup pineqaatissiineq aaliangissavaa. Eqqartusseqataasunik imaluunnit nævninginik peqataasoqarpat, pisuussusermik pineqaatissiissummillu aaliangeeqataassapput.
Eqqartuusseqataasut tamarmik immikkut taasisinnaapput, eqqartuussisorlu aamma taasisinnaalluni. Pineqaatissiissut aaliangerneqartarpoq eqqartuussinerni siornatigut aaliangiussat naapertorlugit, pisimamasut aaliangersimasut aallaavigalugit kiisalu unnerluussaasup pisuutinneqassutaanut pineqaatissiissutissatut sinaakkusiussat aallaavigalugit.
Unnerluussisussaatitaasoq naalaagaafiup sinniisorivaa, unnerluussisussaatitaasut aqqutigalugit.
Politiit suliaq pinerluttulerinermik tunngasumut paasiniaanertik naammassereerpassuk, unnerluussisussaatitaasut nalilissavaat suliami unnerluussisoqassanersoq.
Kinaluunniit pinerlussimasutut unnerluussaasoq, Europami Inuit Pisinnaatitaaffiinik Isumaqatigiissut (EMKR) naapertorlugu nutserisumik ikiorteqarnissamik pisinnaatitaaffeqarpoq, pineqartup eqqartuussivimmi oqaatsit atorneqartut paasisinnaangikkunigit imaluunniit oqaaserinngikkunigit. Pingaaruteqarluinnarpoq eqqartuussinermi kikkulluunniit peqataasut eqqartuussineq paasisinnaassagaat, namminerlu peqataanissamut periarfissaqarluni.
Unnerluussaq/sat tassaapput pinerluttuliorsimasutut unnerluussaasut. Unnerluussaq unnerluussissussaatitaasumiit illersuisumiillu apersorneqassaaq. Eqqartuussisoq aamma apeqqutinik itililiisunik apeqquteqarsinnaavoq. Unnerluussaq oqaaseqarnissaminut pisussaaffeqanngilaq, piumanngippallu oqaaseqassanngilaq, aamma eqqortuinnarmik oqaaseqarnissamut pisussaaffeqanngilaq. Unnerluussaq/sat pisinnaatitaaffigaat eqqartuussissuserisumik illersuisussanngortitamik illersuisoqarnissaq, unnerluussissussaatitaasoq parnaarussaanissamik piumasaqarpat.
Pasineqalissagaluaruit:
UANI TAKUUK
Pinerluttulerinermi unnerluussaasimasut illersuisussamik sinniisoqarnissamik pisinnaatitaaffeqarput, ilaatigut apersorneqarnermi siunnersuisussatut kiisalu eqqartuussivimmi suliap ingerlanneqarnerani.
Pilerluttulerinermi unnerluussat eqqartuussivimmut ornigunnissamut pisussaaffeqarput. Eqqartuussiviup nalilersussavaa inatsimmik unioqqutitsisimanermik pisuunersoq imaluunniit pisuunnginnersoq.
Eqqartuussisoq eqqartuussisut siulittaasuattut inissisimasarpoq suliallu ingerlanneqarnissaa aqullugu. Amerlanertigut eqqartuusseqataasartunik ilaasoqartarpoq, suliap inerneqarnissaanut nalileeqataasussat. Eqqartuusseqataasut tassaapput inuit nalinginnaalluinnartut, eqqartuussisoq peqatigalugu unnerluussaq pisuunersoq qanorlu pineqaatissinneqassanersoq nalilersuissussat.
Pinerluttulerinermik suliaqarnermi unnerluussisussaatitaasoq naalaagaaffiup sinniisorivaa (unnerluussisussaatitaasut). Unnerluussisussaatitaasoq suliamik ingerlatitsisuusarpoq. Unnerluussisussaatitaasup suliassaraa unnerluussamut suliaq ingerlatissallugu, pisuuneralu uppernarsassallugu. Unnerluussisussaatitaasoq pinerlineqartumut illersuisuunngilaq.
Apersuinerit uppernarsaatillu allat piareerpata, unnerluussisussaatitaasoq illersuisorlu naggataarutaasumik oqaaseqassapput, eqqartuussisunullu qanoq suliaq aaliangiiffigineqassanersoq siunnersuuteqarlutik. Taamaasinerlu naggataarutaasumik oqaaseqarnermik taasarpaat (procedure). Naggataarutaasumik oqaaseqarnermi unnerluussisussaatitaasup illersuisullu nalinginnaasumik pisuussuseq siulliullugu oqaaseqarfigissavaat, tassa imaappoq suut tunngavilersuutaanersut pisuuneranut imaluunniit pisuunnginneranut. Aamma pineqaatissiissut suussanersoq siunnersuuteqassapput, taarsiisoqassanersorlu.
Naggataarutaasumik oqaaseqartoqareerpat, unnerluussaq oqaaseqarnissaminut periarfissinneqassaaq.
Taamaasisoqareerpat eqqartuussisut ini eqqartuussivik qimassavaat naliliiartorlutik. Eqqartuussisut naliliinerminni unnerluussaq pisuunersoq nalilersussavaat, taamaattoqarpallu qanoq pineqaatissinneqassanersoq.
Ilisimannittoq tassaasinnaavoq pinerlunnermik isiginnissimasoq imalunniit allakkut suliamut pingaarutilimmik arlaannik oqaaseqarsinnaasoq. Inuk pilerlunnermik eqqugaasimasoq aamma ilisimannittuusarpoq. Ilisimannittup pisussaaffigaa eqqartuussivimmut, qaaqquneqarsimaguni ornigussalluni. Ilisimannittoq eqqunngitsumik oqalukkuni pillarneqarsinnaatitaavoq – tassa imaappoq pineqaatissinneqarsinnaalluni eqqartuussivimmi eqqunngitsumik oqaaseqarsimappat. Ilisimannittoq nalinginnaasumik politiiniit apersorneqartarpoq. Naak politiinut oqaluttuarsimagaluarluni, kingorna eqqartuussivimmut qaaqquneqarsinnaavoq misigisimasani oqaluttuariartoqqullugit. Eqqartuussisoq, illersuisoq imaluunniit unnerluussisoq, politiinut nassuiaanermi peqataanikkuunngillat, taamaammat pingaaruteqarpoq eqqartuussiviup ilisimannittup toqqaannartumik nassuiaataa tusaassagaa, politiit nalunaarusiaat atuaannarnagu.
Ilisimannittoq tassaasinnaavoq arlaannik politiit misissuinerannut pingaarutilimmik takunnissimasoq, tusagaqarsimasoq imaluunniit misigisaqarsimasoq.
Suliaq eqqartuussivimmi aaliangiiffigineqassaappat, imaassinnaavoq aamma tassani nassuiaasariaqartoq.
Pinerlineqartoq pilerlunnermik eqqugaasimasoq aamma suliami ilisimannittutut inissisimasarpoq.
Kikkulluunniit ilisimannittutut qaaqqusaasinnaapput, qaaqqusaasimagunillu takkunnissamut pisussaaffeqartarput.
Pineqaatissiissutigineqarsinnaasumik arlaannik iliorfigitissimagaanni, ilisimannittutut aamma aggersagaasoqarsinnaavoq.
Suliakkiisutut suliakkiutigineqartutulluunniit eqqartuussivimmi suliassaativit eqqartuussissuserisumut ingerlatsinnissaa toqqarsinnaavat.
Eqqartuussisup eqqartuussineq aqussavaa. Eqqartuussisup suliami uppernarsaatit nalilersussavai, unnerluussaasorlu pinerlussimanermik pisuutitaassanersoq. Unnerluussaasoq pisuutinneqassappat, eqqartuussisup pineqaatissiineq aaliangissavaa. Eqqartusseqataasunik imaluunnit nævninginik peqataasoqarpat, pisuussusermik pineqaatissiissummillu aaliangeeqataassapput. Eqqartuusseqataasut tamarmik immikkut taasisinnaapput, eqqartuussisorlu aamma taasisinnaalluni. Pineqaatissiissut aaliangerneqartarpoq eqqartuussinerni siornatigut aaliangiussat naapertorlugit, pisimamasut aaliangersimasut aallaavigalugit kiisalu unnerluussaasup pisuutinneqassutaanut pineqaatissiissutissatut sinaakkusiussat aallaavigalugit.
Nalilersuisartoq tassaavoq suliamut immikkut ilisimasalik, suliamut ilanngunneqarsinnaasoq, arlaannulluunniit attuumassuteqanngitsumik suliamut naliliisussamik pisariaqartitsinermi. Assersuutigalugu iIlumik piginnittoq qammaasorlu, qammaasup qammaagaata pitsaassusaanik isumaqatigiinngikkunik, sanaartornermik immikkut ilisimasalik ilanngunneqarsinnaavoq, nalilersuisussatut. Taassuma suliassarissavaa suliamut tunngasumik nalunaarusiussalluni, taamaasillunilu qammakkap pitsaassusia nalilersorlugu.
Kinaluunniit pinerlussimasutut unnerluussaasoq, Europami Inuit Pisinnaatitaaffiinik Isumaqatigiissut (EMKR) naapertorlugu nutserisumik ikiorteqarnissamik pisinnaatitaaffeqarpoq, pineqartup eqqartuussivimmi oqaatsit atorneqartut paasisinnaangikkunigit imaluunniit oqaaserinngikkunigit. Pingaaruteqarluinnarpoq eqqartuussinermi kikkulluunniit peqataasut eqqartuussineq paasisinnaassagaat, namminerlu peqataanissamut periarfissaqarluni.
Ilisimannittoq tassaasinnaavoq pinerlunnermik isiginnissimasoq imaluunniit allakkut suliamut pingaarutilimmik arlaannik oqaaseqarsinnaasoq. Inuk pilerlunnermik eqqugaasimasoq aamma ilisimannittuusarpoq. Ilisimannittup pisussaaffigaa eqqartuussivimmut, qaaqquneqarsimaguni ornigussalluni. Ilisimannittoq eqqunngitsumik oqalukkuni pillarneqarsinnaatitaavoq – tassa imaappoq pineqaatissinneqarsinnaalluni eqqartuussivimmi eqqunngitsumik oqaaseqarsimappat. Ilisimannittoq nalinginnaasumik politiiniit apersorneqartarpoq. Naak politiinut oqaluttuarsimagaluarluni, kingorna eqqartuussivimmut qaaqquneqarsinnaavoq misigisimasani oqaluttuariartoqqullugit. Eqqartuussisoq, illersuisoq imaluunniit unnerluussisoq, politiinut nassuiaanermi peqataanikkuunngillat, taamaammat pingaaruteqarpoq eqqartuussiviup ilisimannittup toqqaannartumik nassuiaataa tusaassagaa, politiit nalunaarusiaat atuaannarnagu.
